وبلاگ روان شناسی محمد مجتبی زاده

 
تمرین‌دادن مغز به همان اندازه تمرین‌دادن جسم اهمیت دارد، به خصوصی وقتی که دارید پا به سن می‌گذارید.
برای اینکه حدت ذهنی‌تان را حفظ کنید، به این توصیه‌ها عمل کنید:

ذهن‌تان را با انجام فعالیت‌های فکری مشغول نگهدارید. مانند حل كردن جدول كلمات متقاطع 
فهرست‌هایی از کارهایی که باید انجام دهید تهیه کنید تا فعالیت‌ها و وعده‌هایی را که دارید به یاد داشته باشید.
 هنگامی که دارید چیز جدیدی را یاد می‌‌‌گیرید، ترتیبی دهید که چیزی حواس‌تان را پرت نمی‌کند. همه توجه‌تان را معطوف آن کار کنید، و از همه حس‌های‌تان برای آشنا‌شدن با آن استفاده کنید.
 یک کار را به چندین گام تقسیم کنید، و این مراحل را در یک دوره چندروزه توزیع کنید. برای مثال چند روز را به آموختن چگونگی برنامه‌دادن به یک وسیله الکترونیک جدید بگذرانید.
 چیزی را که می‌خواهید به یاد داشته باشید، در ذهن‌تان مرور کنید، و عاداتی را در انجام کارهای‌تان به وجود آورید، برای مثال چیزهایی را که لازم دارید همیشه در جای معینی بگذارید.
 مقداری کافی تعامل اجتماعی انجام دهید، خواب و فعالیت جسمی منظم داشته باشید.
هر وقت که ممکن است، استرس‌تان را کاهش دهید

 
 
     مدیر کل امور بانوان و خانواده استانداری تهران گفت: کارشناسان معتقدند ۷۰ درصد از آسیب های اجتماعی به صورت مستقیم و غیر مستقیم با موضوع طلاق مرتبط است.
"فرحناز قندفروش" افزود: با این حال برای آموزش خانواده ها به خصوص جوانان در آستانه ازدواج و به منظور تلاش برای کاهش میزان آسیب های اجتماعی هیچ اعتبار و ردیف بودجه ای دیده نشده است.
وی تصریح کرد: رویگردانی جوانان از ازدواج یک دلیل عمده دارد و آن هم اطمینان نداشتن از تثبیت زندگی است، چون طلاق های زدورس سبب شد جوانان دید مثبتی در این زمینه نداشته باشند.
مدیر کل بانوان استانداری تهران ظهار داشت: موضوع زنان ویژه، اعتیاد زنان و طلاق و عدم تثبیت بنیان خانواده ها از جمله مشکلاتی است که باید برای آن برنامه ریزی شود و تلاش کنیم با اجرای برنامه های هدفمند این موضوعات را تحت کنترل قرار دهیم.
"قندفروش" تاکید کرد: وقتی مطالبات زنان را در جامعه می بینیم، اشتغال یکی از مطالبات عمده جامعه زنان است و زمانی به صورت جدی مطرح می شود که طلاقی رخ دهد و تامین هزینه های زندگی به عهده زن قرار گیرد.
وی با بیان اینکه "ناتوانی در برنامه ریزی برای رفع این مشکل، هزینه هایی را متوجه جامعه می کند"، گفت: می توان با برنامه ریزی مناسب برای تحکیم بنیان خانواده مانع از بروز این قبیل مشکلات شد.
مدیر کل امور بانوان و خانواده استانداری تهران خاطر نشان کرد: برای دور دوم سفر رییس جمهوری پیشنهاد می شود، اعتبار مناسبی برای آموزش زوجین قبل از ازدواج تخصیص یابد و حتی در واحدهای درسی دانشگاهی نیز تحکیم بنیان خانواده با زبان نو مطرح شود و بخشی از اعتبارات آسیب های اجتماعی به موضوع تحکیم بنیان خانواده اختصاص یابد.
"قندفروش" ایجاد مراکز آموزشی برای خانواده ها به ویژه زوج های جوان را قبل و حین ازدواج امری ضروری و موثر در جهت کاهش آمار طلاق دانست و گفت: باید زوج هایی را که دارای مشکلات و اختلافات در زندگی مشترک هستند، شناسایی کرد و آموزش های لازم برای تثبیت زندگی زناشویی را به آنان آموخت.
وی افزود: امروزه ترکیب خانواده ها متفاوت تر از قبل شده است. ترکیب سنتی جای خود را در بین خانواده ها از دست داده است و ارتباط میان کوچکترها با بزرگترها کمتر شده است. امروز خانواده جوان به حد کافی از تجربیات مفید ریش سفیدان و اقوام برای تثبیت زندگی خود استفاده نمی کنند.
مدیر کل امور بانوان استانداری تهران اظهار داشت: فرزندان دیگر ارتباط سنتی را قبول نمی کنند و والدین برنامه ایی برای زندگی مشترک فرزندان خود ندارند.
"قندفروش" توضیح داد که "امروز خانواده ها ترجیح می دهند بیشتر در مورد موضوعاتی چون ادامه تحصیل فرزندان اظهار نظر کنند و کمتر اطلاعاتی پیرامون زندگی مشترک به آنها می دهند.
وی تاکید کرد: طلاق مهمترین موضوعی است که باعث بروز مشکلات برای همه افراد خانواده به خصوص زنان و فرزندان می شود، پس تلاش کنیم با اجرای برنامه های آموزشی مانع از بروز این پدیده در خانواده و ایجاد مشکلات متعدد در جامعه شویم.   
    
   
   گزارش : خبرگزارى جمهورى اسلامي (ايرنا) 

 
 
  تعداد قابل توجهي از كودكان پيش دبستاني كه در خانه پرحرف و مطمئن به خود هستند در اجتماع به صورت وابسته به ديگران و خجالتي ظاهر مي شوند. 
   
  
    تعداد قابل توجهي از كودكان پيش دبستاني كه در خانه پرحرف و مطمئن به خود هستند در اجتماع به صورت وابسته به ديگران و خجالتي ظاهر مي شوند.
بسياري از بچه هاي پيش دبستاني كم رو و خجالتي، به سختي خود را با محيط اجتماعي وفق مي دهند، اينگونه كودكان در خانه كاملاً پرحرف و فعال هستند ولي در دنياي خارج از محيط خانه اعتماد به نفس ندارند. اگرچه كودكان خجالتي ممكن است به صورت غيراجتماعي خود را نشان دهند ولي در واقع اينطور نيستند. كارشناسان در اين باره معتقدند: آنان به افراد و موقعيت هاي جديد علاقه دارند، اما اضطراب شان مانع از برقراري روابط اجتماعي مي شود.
كودكان پيش دبستاني كم رو و خجالتي به تشويق زيادي نياز دارند. البته مي توان با ترتيب دادن و هماهنگ كردن برنامه هاي ساده اي مانند تعيين زمان مشخص براي بازي ، آنها را بيشتر آماده كرد. به كمك چند روش مي توان به كودكان خجالتي كمك كرد تا احساس راحتي بيشتري كنند.
?- مدرسه خوب انتخاب كنيد.
كودكان خجالتي در محيطي مناسب مي توانند شكوفا شوند. قبل از شروع كلاس ها، فرزندتان را به مدت چند روز به مدرسه جديدش ببريد تا با معلم ها و محيط مدرسه آشنا شود. به معلمش بگوييد كه او خجالتي است.
?- به فرزندتان فرصت آمادگي دهيد.
اگر كودكتان بداند كه در تمام موقعيت ها چه اتفاقي مي افتد، نگراني او كم مي شود. به نظر روانشناسان بهتر است كودك را از يك هفته قبل براي انجام كاري يا تجربه جديدي آماده كرد. مثلاً اگر قرار است كه فرزندتان را به دندانپزشكي ببريد يك هفته زودتر او را به مطب برده تا محيط آنجا را ببيند و احساس راحتي بيشتري كند.
?- به حرف هاي او با صبر و حوصله گوش كنيد.
كودكتان را تشويق كنيد تا درباره آنچه كه او از آن واهمه دارد، صحبت كند و سعي كنيد بدون اينكه نگراني اش را فراموش كند روي تجربياتش تأكيد كنيد. بايد بگوييد: بعضي اوقات من هم اين احساس را دارم.
?- در خانه با او تمرين كنيد.
بازي هاي مختلفي خارج از فعاليت هاي روزمره فرزندتان انجام دهيد، مانند ملاقات با يك شاگرد جديد در مدرسه. كارها و بازي هايي را انجام دهيد تا او بتواند بطور يكسان همه موقعيت هاي اجتماعي را تجربه كند.
?- بدبيني او را از بين ببريد.
خجالتي بودن معمولاً از الگوها و تفكرهاي منفي كه موجب بدبيني مي شود نشأت مي گيرد (مانند بچه ها مرا دوست ندارند)‎/ با تقويت و جايگزين كردن افكار مثبت به فرزندتان به از بين بردن بدبيني و تفكرهاي منفي ذهن او كمك كنيد و او را تشويق كنيد كه خود را باور كند و بداند كه او هم مي تواند مثل ديگران خوب بازي كند و كاري را انجام دهد.

سيما ميناوندچال   
    
   
   يادداشت : روزنامه ايران 
 
 

 
 
 نويسنده : شريف الزمان پهلواني نژاد 
همانطور که مي دانيم اکثر داروها (به خصوص داروهاي مسکن) عوارض جانبي، بدني (فيزيولوژيکي) روحي و رواني زيادي بر بيمار دارد. ضمن اينکه در تمام بيماران نمي توان از اين داروها براي تسکين درد استفاده نمود، خطر اعتياد و وابستگي دارويي نيز مطرح مي شود، از طرف ديگر علاوه بر هدر دادن وقتشان به هنگام مصرف آنها، هزينه زيادي بر سيستم بهداشتي و درماني جامعه تحميل مي شود.
واضح است چنانچه راه هاي ساده تر، سالم تر و مقرون به صرفه تري در دسترس باشد، قبول اين همه عوارض و هزينه ها منطقي نخواهد بود.
اخيرا پژوهشگران و متخصصان امر، تاکيد زيادي بر روش هاي تسکين غيردارويي و غيرتهاجمي (جراحي) در کاهش اضطراب و درد به عنوان راه هاي برتر تسکين دهنده نموده اند، که از جمله اين روش ها موسيقي درماني مي باشد.
درد پديده مرموز و پيچيده اي است که عوامل متعددي مي تواند در درمان آن تاثير گذارد. يکي از اين عوامل موثر و مداخله گر، فرهنگ و زمينه فرهنگي افراد مي باشد و در اين گستره وسيع فرهنگي نقش اعتقادات مذهبي از همه محسوس تر است. (1)
بسياري از تحقيقات و مقالات انتشاريافته درباره پيدايش درد و راه هاي تسکين آن صراحتا به نقش اعتقادات فردي در افزايش تحمل درد اشاره داشته اند و حتي آن را به عنوان قدرتمندترين عنصر تاثيرگذار در تحمل درد معرفي کرده اند. (2)
تيلر (3) و ديگران، آنجا که از درد سخن مي گويند پارامتر مذهب را از قدرتمندترين عناصر تاثيرگذار بر تحمل درد معرفي نموده و خاطر نشان مي سازند که در بعضي مذاهب، افراد بنا به اعتقادات خاص مذهبي خود، درد را عامل پاکسازي خود و جامعه مي دانند و به همين دليل، اين افراد اقدامات تسکين دهنده درد را بندرت مي پذيرند و هنگام مواجهه با درد، از منابع قدرتمند اعتقادي بهره مي جويند.
در اين تحقيق (4) پژوهشگر دو هدف عمده را دنبال مي کند: يکي، کاهش درد به عنوان يکي از بزرگترين معضلات بشر و پزشکي و ديگري، استفاده از آهنگ موزون قرآن کريم و آواهاي دلنشين آن، به عنوان يک موسيقي عرفاني دلپذير. با توجه به ارزش هاي ديني و فلسفه اعتقادي حاکم بر ساختار جامعه ما و فرهنگ و زمينه هاي فرهنگي افراد جامعه مان و براي تقويت اين بعد فرهنگي اعتقادي افراد، به منظور درمان اشخاص مبتلا به درد، از يک صوت (نواي) سازمان يافته موزون و يک موسيقي دلپذير ديني با خواص ويژه خود استفاده شده است. (5)
پژوهشگر اشاره مي کند که با مشاهده تغيير حالات روحاني و عرفاني بيماران بستري در بيمارستان (با تجربه محدود باليني) بيماراني را مشاهده نمودم که هنگام درد يا هنگامي که قرار بود اقدامي بر روي آنها انجام گيرد، گرايشات مذهبي آنان بيشتر مي شد و بسياري از بيماران هنگام تشديد درد، آيات قرآني، سوره کوتاه قرآن، دعا، صلوات، اوراد و اذکار را با خود زمزمه مي کردند و با اين روش عملا  سعي داشتند بر درد و اضطراب خود چيره گردند.
آري، مطالعات انجام شده نشان مي دهد که طبيعت آدمي گرايش باطني به ريتم و هارموني دارد و از نظم و هماهنگي آن لذت مي برد. از آن جايي که اساس هستي و خلقت بر وحدت و هماهنگي استوار است، انسان نيز جزيي از نظام گسترده و يکپارچه اين هستي است و ميل به اتصال و ارتباط با قدرت و نيروي لا يزال هستي دارد ميل به زيبايي و هماهنگي و گرايش به وحدت، در طبيعت و خمير مايه ذاتي آدمي است. سرشت موزون آدمي، بي چون و چرا از ترکيب نقوش و هماهنگي نغمات و تکميل احساسات لذت مي برد و از جلوه هاي هنري و آثار زيبا محظوظ مي گردد.(6)
استفاده از موسيقي به عنوان يکي از مظاهر اين زيبايي، فقط محدود به امور پزشکي نمي باشد. مراسم دعا، نيايش، نوحه خواني، تعزيه، موسيقي جنگ که براي يکنواخت کردن رفتار رواني- حرکتي يا يورش سربازان مورد استفاده قرار مي گيرد، موسيقي باليني (لالايي گهواره) که در تمام قبايل اين مرز و بوم در تاريخ فرهنگ و هنر ايران جايگاه خاصي دارد، مثلا  صداي لالايي مادر که با ريتم خاص خود در ساقه مغزي فعاليت بنيادي، هشياري را پايين ميآورد و حتي آرامش ايجاد کرده و خواب را تسهيل مي کند (چون سيستم شنوايي تحت تاثير کارکرد حواس و هيجان از نظر کيفيت دائما تغيير مي کند)، خوش خواني قبايل، مخصوصا عشاير از متون شاهنامه فردوسي و موارد ديگر از جمله صداي آبشار و  آواز پرندگان و... همه از اشکال ديگر موسيقي مي باشند، مثلا  زنان عشاير و بعضي قبيله ها چند ساعت قبل از زايمان، محلي را در کنار آبشار انتخاب مي کنند صداي آبشار با موسيقي و ريتم طبيعي خود فعاليت بيوالکتريکي و شيميايي ساقه مغز و ارتباطش با قشر مخ را به نحوي تغيير مي دهد که اولا : آرامش و ثانيا: کاهش درد را باعث مي شود.(7)
در اين تحقيق(8) ضمن مروري کوتاه بر تاريخچه موسيقي درماني در ايران و جهان، به يکي از جلوه هاي ويژه و انواع خاص و عام پسند موسيقي ديني به نام موسيقي حاصل از تلا وت قرآن کريم اشاره شده که از همه موسيقي ها زيباتر، دلپذيرتر و شورانگيزتر است.
همانا قرآن، بهار دل ها و شفاي دردها، سرچشمه دانش ها و زداينده تيرگي ها و مهمترين و استوارترين و ارجمندترين راه شناخت و معرفت است. قرآن رويه اي زيبا و ظاهري دلپذير و شورانگيز دارد، با جاذبه هاي شگفت انگيز، اما دروني ژرف و باطني عميق، چينش واژه ها، ترکيب کلمات و جمله ها در آيات قرآن، زيبايي هاي فراواني دارد که محققان علوم قرآني به ويژه متاخران بدان پرداخته و جاذبه هاي آن را نمايانده اند. از جمله اين زيبايي ها و جلوه هاي دلپذير، چينش واژه هاي قرآني است.(9) از اين نظر آيات الهي نظمي آهنگين و آهنگي دلپذير دارد، به طوري که هيچ متني در بلند خواندن، مانند قرآن آهنگ پذير و تاثيرگذار نيست. توصيه هاي موکد براي زيباخواني قرآن از سوي رهبران الهي به لحاظ توجه به همين ويژگي هاي قرآن است. چنان که در احاديث آمده و در بحث هاي قبلي نيز به آن اشاره شده است. عامل مهم جاذبيت قرآن، سبک، نظم و آهنگ آن است. اين سه عامل که سنگ بنيادين ساختار سحرانگيز قرآن را تشکيل مي دهند چنان به هم آميخته و در هم ريخته اند که نمي توان نقش هر يک را در جاذبيت قرآن جداگانه تصوير کرد:
1- سبک
2- نظم
3- آهنگ: آواي (موسيقي) سخن که از دو عامل (سبک و نظم) به وجود آمده، چنان ساختار و اندامي و چنين پيوند استواري، اين گونه آهنگي را خواستار است، به ويژه آن که از حرف مد ولين در اين زمينه کمال استفاده را نموده و جوش و خروشي به آهنگ تلا وت بخشيده و وجد و شعفي در شنوندگان به وجود ميآورد. از اين رو ضرورت دارد تلا وت کننده، آهنگ تنظيمي قرآن را بداند و بر اسرار و رموز آن واقف باشد و کاملا  آن را رعايت کند تا نقش اعجاز بيان را به خوبيو با دقت ايفا نمايد. (10)
بسيار بوده و هستند کساني که با آهنگ زيبا، صداي دلپذير و موسيقيايي سحرآفرين، جان ها را از عشق به قرآن آکنده و دل ها را مسحور نموده اند، اينگونه قاريان چه بسيار اشک ها بر چشم ها نشانده و قلب ها را سرشار از خشوع و خشيت ساخته اند. (11)
بر اين اساس، نگارنده درصدد تحقيق بر آثار وجودي قرآن کريم و تاثير تلاوت آن بر افراد به عنوان يکي از عوامل کاهش دهنده فشارهاي رواني برآمده و نه تنها به تاثير آن بر بيماري هاي روحي، بلکه به بررسي تاثير تلاوت قرآن بر کاهش دردهاي جسماني پرداخته که نتايج مطرح شده در رساله اي تحت عنوان «بررسي تاثير آواي قرآن کريم بر کاهش دردهاي جراحي و کاهش اضطراب قبل و بعد از انجام اقدامات تشخيصي و درماني» نيز مويد آن مي باشد. در ضمن در اين مقال نظر خاصي (شرعي) درباره موسيقي بيان نمي گردد که آن اختصاص به نظر فقها و اهل فن دارد و در اين رساله تنها به يافته هاي علمي اشاره شده و قضاوت به عهده صاحبنظران گذاشته مي شود.

نقش آهنگ در تلا وت قرآن کريم

يکي از دلنشين ترين، جذاب ترين و طبيعي ترين موسيقي ها، موسيقي روح افزاي ناشي از تلا وت قرآن کريم مي باشد. گر چه قرآن با همگان سر و کار دارد و زيبايي آن مختص گروه خاصي نيست، اما آنان که با آن انس بيشتري دارند، قطعا از آن بيشتر لذت خواهند برد و در واقع هر کس به فراخور طبع و ذوق خود از آن بهره عملي خواهد برد.
اصولا  عبارات و جمله بندي هاي قرآن به گونه اي تنظيم شده است که روان، يکنواخت، هماهنگ و همساز است. حروف و کلمات متناسب و همآوا، پيوسته به يکديگر  پيوند خورده اند.
با اين که قرآن کلا م منثور است، به کلا م منظوم بيشتر شباهت دارد و با آنکه خطاب و عتاب است به افسونگري و سحرانگيزي بيشتر مي ماند و بدين وصف، سبک نويني را در زبان عربي به بار آورده و به نظم و تاليف جديدي ارائه نمود و اعراب و جهانيان را به حيرت و شگفتي واداشت.(12) ادباي عصر حاضر و سخنوران دوره معاصر، نيز همگان با گذشتگان همآواز، همان سخنان را تکرار مي کنند که: والاتر از شعر است و شيواتر از هر کلا م، بي نظير و بي مانند، همانا کلا م خداست. اعجاز قرآن تنها در جنبه محتواي آن نيست بلکه الفاظ قرآن نيز در سر حد اعجاز است، به طوري که  کشش و جاذبه و شيريني و هماهنگي خاصي که در الفاظ و جمله بندي ها وجود دارد، ما فوق قدرت انسان هاست.13
قاري قرآن اگر نيک تلا وت کند، آن گونه که خواست قرآن است، نه آن طور که خواست خود اوست، هر آينه مي يابي، آوايي هماهنگ ونغمه اي فراگير تمام وجودت را فرا گرفته و با اين که قرآن شعر نيست، ولي در آن چيزي مي يابي که در شعر و نغمه هاي ديگر يافت نمي شود.14 چون«شعر» معمولا  زائيده تخيلا ت، و بيانگر احساسات بر افروخته و هيجانات عاطفي است، و به همين دليل فراز  و نشيب  افت و خيز فراوان دارد در حالي که قرآن در عين زيبايي و جذابي کاملا  مستدل و منطقي، و محتوايي عقلا ني  دارد.15
آري، انسان از نغمه قرآن چنان سرخوش مي گردد که هرگز در لذت هاي ديگر آن چنان خوشي نخواهد ديد. اين حروف قرآني است و کلا م آسماني است که به وسيله پيک وحي بر قلب پاک پيامبر «صلي الله عليه و آله و سلم» نازل شده و با نظم وترتيب خاص خود و با فاصله اي رديف قرار گرفته واين چنين جمال و زيبايي آفريده است.16
قرآن را نغمه اي است فرحبخش  روح افزا که ديگر نغمه ها پيش آن زمزمه اي بيش نيستند، چنان که پيامبر اکرم«صلي الله عليه و آله و سلم» فرمودند:
فضل القرآن علي سائر الکلا م، کفضل الله علي خلقه»17
فضل و برتري قرآن برسخنان ديگر، همچون فضل وبرتري خدا بر آفريدگان است.
قرآن، روان آدمي را آرامش بخشيده، از آلا يش ها و پليدي ها پاکيزه نموده و درخشش داده و به سوي فضاي لا يتناهي آسمان معنويت به پرواز در مي آورد. اين نغمه، غذاي روح است که روان آدمي را نويد خوشبختي مي دهد،  سعادت، طهارت  قداست ارزاني مي دارد.18 پيامبر اکرم«صلي الله عليه و آله  و سلم» در مورد اهميت حسن صوت هنگام قرائت قرآن فرموده اند:
«لکل شيي» حليه و حليه القرآن الصوت الحسن»19
براي هر چيزي زينتي  آرايشي است و زينت  و آرايش قرآن، آواي(صوت) نيکو است.
و نيز فرموده اند:
«اقروا القرآن بالحان العرب  اصواتها و اياکم و لحون اهل الفسوق و اهل الکبائر»20
قرآن را با آهنگ هاي عربي و اصوات عرب بخوانيد(تلا وت کنيد)  از آهنگ هاي اهل فسق  اهل گناهان کبيره(آهنگ هاي مبتذل) بپرهيزيد.
در احاديث آمده است که: امام سجاد«عليه السلا م» صوت بسيار زيبايي در تلا وت قرآن داشتند و از همه قرآن را خوشتر مي خواندند به طوري که گاهي مشاهده مي شد، فروشندگان دوره گرد با شنيدن صوت جذاب حضرت از حرکت باز مي ايستادند و لذت مي بردند و گاه غش مي کردند و از هوش مي رفتند. و در روايت ديگري آمده که امام باقر«عليه السلا م» بهترين صدا را داشتند و چون سحرگاهان از بستر بر مي خاست و قرآن مي خواند، بانگ بلند مي کرد و گذرندگان از سقايان و جز» ايشان مي ايستادند و به قرائت قرآن او گوش  مي دادند.21 و در حديث آمده است:
«ليس منا من لم يتغن القرآن» 22
از ما نيست (از زمره ما مسلمين نيست)، آن کس که قرآن را با لحن موسيقي اش دوست ندارد. و بعضي گفته اند معنا چنين است از ما نيست کسي که با وجود قرآن خود را بي نياز نداند.23
امام محمد باقر«عليه السلا م» فرمودند:
«و رجع بالقرآن فان الله يحب الصوت الحسن يرفع فيها ترجيعا» (24)
در تلا وت قرآن ترجيع (صدا در گلو گردانيدن) بايد رعايت گردد، زيرا خداوند صوت نيکو را دوست دارد که در آن ترجيع به کار رود.
آيت الله معرفت در بحث نظم آهنگ در قرآن چنين گفته است:
«قاريان مصري پيش از آن که در دارالقرآن پذيرفته شوند، بايد داراي ليسانس دارالفنون باشند تا با فنون ترانه ها و انواع آهنگ ها آشنا گرديده و بتوانند قرآن را با زيباترين نغمه ها و شيواترين آهنگ ها تلا وت کنند و کلا م الهي را به احسن وجه به ترنم درآورند».
قرآن کريم بياني رسا، سبکي شيوا و آهنگي دلربا دارد. بايد با اين ويژگي به عرصه ظهور برسد و شنوندگان را از هر قشر که باشند تسخير کرده و در  قبضه خويش درآورد، آنگاه است که مفهوم عبارت «ان البيان لسحرا» آشکار مشاهده مي گردد. (25)
 و ما هم برآنيم تا از همين ويژگي قرآن در جهت تسکين آلا م جسمي دردمندان کمک بگيريم.
دکتر «محمد الا غا» از قول «عبدالرحمن العيسوي» نويسنده کتاب «الا سلا م و العلا ج النفسي» مطلبي به شرح زير آورده است:
شفاي نفوس در کتاب خداوند سبحان نهفته است و علا ج اين امراض دو گونه است: يکي جنبه پيشگيري دارد و ديگري جنبه درمان و قرآن کريم محافظ سلا مت بدني وعقلي و نفسي مومنان است و ... آنها را از اصابت به امراض حفظ مي نمايد و ... بنابراين برگشت به دين و به سرچشمه هاي ايمان بهترين وسيله براي پيشگيري و درمان امراض نفساني و عقلا ني مي باشد. (26)
علا مه بزرگوار، مرحوم طباطبايي مي فرمايند: «هماهنگي آيات قرآن، يا به عبارت ديگر هارمونيک آيات به گونه اي هيجان انگيز است که مي توان سبک قرآني را در اين زمينه نسبت به سبک هاي ديگر تشخيص و تميز داد. اين هماهنگي دقيق و جذاب ناشي از انتخاب يک سلسله الفاظ شيرين است که به هنگام تلا وت طنين پرشکوه آيات الهي احساس مي شود و به روح، انبساط و شعفي پرشور مي بخشد و روح را در عالمي هيجان افزا سير مي دهد و انسان با نردبان آيات الهي گام به گام پيش مي رود و روانش به معراجي شکوهمند نايل مي شود.
آيات الهي در هنگام قرائت به صورت جالب و جاذبي پي درپي تکرار مي شود و يک آهنگ عميق و يکنواخت رادر گوش به صدا در ميآورد. کلمات آخر اکثر آيات با يک نظام معين و يک انسجام حيرت انگيزي که از نظر نيروي تعبير و قدرت نفوذ در نفوس بسيار قابل توجه است و بالا خره قرآن به صورتي است که مي توان آن را به بيان آهنگ شيرين و دلنواز و روح افزايي دانست که گوش ها از شنيدن آيات جذابش هرگز خسته و ملول نمي شود، زيرا در عباراتش چنان عظمت و شکوه و خوش نوايي نهاده شده که گويي نت هاي موسيقي اصيل هستند که در گوش جان آدمي زمزمه و ترنم مي کنند و چنان آيات قرآن با هارمونيک اصوات منطبق است که صدايش آرام بخش است». (27)
آري، اذان و قرائت قرآن برخوردار از يک موسيقي عام پسندي است که سلسله ارتباط جامعه را در تاريخ و قرون نشان مي دهد. هيجان عارفانه و از خويش به درشدن که درعامه مردم هنگام شنيدن اذان و آيات قرآن کريم مشاهده مي شود، جنبه همبستگي عقيدتي - مذهبي را مطرح وتاکيد مي کند.(28)

آواي دلنشين قرآن يکي
از عوامل تسکين آلا م(جسمي و  رواني )

با توجه به نص قرآن کريم، آيات الهي موجب تشفي قلوب و تسکين آلا م مي شود، به طوري که خداوند متعال مي فرمايد:
«و ننزل من القرآن ما هو شفا» ورحمه للمومنين»29
و ما آن از قرآن  چه فرستيم شفاي دل و رحمت الهي براي اهل ايمان است.
و يا در آيه اي ديگر مي فرمايد:
«الا  بذکر الله  تطمئن القلوب»
پژوهشگران در اين مقاله (30) بعد از کسب اجازه از مقام معظم رهبري حضرت آيت الله خامنه اي،عزم خود را جزم کردند، تا بايک روش علمي وتحقيقي، ميزان تاثير صورت دلنشين تلا وت قرآن کريم را برکاهش درد بسنجند و از تاثير تلا وت قرآن به عنوان يک موسيقي عميق و دلپذير عرفاني با خواص ويژه اش در مواجهه با درد نتايجي را بيان دارند و آن را به صورت يک مدرک معتبر علمي، در محافل پزشکي جهان مطرح واز آن بهره برداري عملي کنند.
از جمله دلا يل انتخاب اين پژوهش، علا قه شخص  پژوهشگران،(31) مشاهده تغيير حالات روحاني و عرفاني بيماران بستري در بيمارستان، ساختار مذهبي و فرهنگي جامعه، فرياد دردمندانه بيماران و استمداد آنان جهت تسکين درد، محدوديت هاي موجود در روش هاي تسکيني موجود، محدوديت در استفاده بي رويه از مسکن هاي دارويي، کمبود کادر متخصص و حرفه اي درمان عدم توانايي کافي آنها در استفاده از روش هاي غير دارويي تسکين درد، پيشگيري از مصرف نابهنجار مسکن ها بعد از اعمال جراحي و تسکين درد با ساده ترين، بي عارضه ترين، کم هزينه ترين و سالم ترين روش ممکن و بالا خره کاهش مدت بستري و کاهش عوارض ناشي از افزايش طول مدت بستري و برگشت هر چه سريعتر بيمار به زندگي طبيعي خود.
بر اين اساس، با توجه به اصل تاثير موسيقي و مکانيسم آن در کاهش درد، به طوريکه امروزه درکشورهاي ديگر از انواع موسيقي ها براي اين منظور استفاده مي شود، پژوهشگران با توجه به اصالت موسيقي قرائت قرآن و وسعت توجه عامه مردم به آن و تقدسي که بين جامعه دارد تصميم گرفتند تا با انجام يک بررسي علمي ميزان تاثير استفاده از آواي قرآن در کاهش دردهاي جراحي را نشان دهند.
اين پژوهش در بهار 1373 برروي کليه بيماران که در بخشهاي جراحي عمومي(بيشتر بيماران مورد آزمايشي، به دردهاي ناشي از عملهاي جراحي شکم مبتلا  بودند) بيمارستان سينا، وابسته به دانشگاه علوم پزشکي تهران بستري بودند، به مرحله اجرا در آمد. در اين پژوهش که پژوهشي نيمه تجربي بود 39 بيمار که در بخشهاي جراحي 1و2و3و4و5 تحت عمل جراحي شکم قرار داشتند، در شرايطي منطبق با ويژگي هاي مورد نظر برگزيده شده و به طور تصادفي در دو گروه(آزمون و شاهد) قرار گرفتند. در اين تحقيق از آيات ابتدايي سوره مبارکه يوسف«عليه السلا م» با آواي، روح بخش، قاري معظم مصري شهات محمد انور استفاده شد. بدين منظور، ابتدا ميزان درد بيماران اندازه گيري و سپس به مدت 20 دقيقه، تلا وت آيات فوق از طريق  ضبط صوت وهدفون براي آنان پخش شد. بعد از اتمام نوار، مجددا پارامترهاي مربوطه اندازه گيري و ثبت شدند. اين عمل در هر دو ساعت يک بار (جمعا سه دفعه) تکرار شد.
از نظر ميزان کاهش شدت درد که با ابزارهاي معتبر علمي (تهيه شده از کتب خارجي) اندازه گيري و ثبت مي شد، مي توان گفت در هر دو گروه، گروهي که به قرآن گوش فرا نداده اند و گروه قرآني شدت درد کمتر شده است، اما در گروه قرآني اين تسکين درد به مراتب و به طور معنا داري از گروهي که به قرآن گوش فرا نداده اند بيشتر بوده است. بنابراين کاهش شدت درد به لحاظ گوش کردن آيات قرآن بوده است.
پژوهشي هم در بيمارستان هاي حضرت امام خميني(ره) تهران و بيمارستان امام حسين«عليه السلا م» گلپايگان توسط سه تن از پژوهشگران(32) تحت عنوان «بررسي تاثير آواي قرآن کريم در کاهش اضطراب قبل و بعد از انجام اقدامات تشخيصي و درماني» انجام شده، که نتايج اين تحقيق با تحقيق مشابهي که تاثير آواي قرآن کريم بر کاهش شدت درد را نشان داده است مطابقت دارد.(33)
مطالعات انجام شده در کشورهاي غربي نيز در اين مطلب گواه است، چرا که انواع خاص موسيقي مي تواند باعث تخفيف درد در انسان شود. اما همان مکاتب (مطالعات غربي) اذعان داشته اند که بيشترين تسکين درد را در موسيقي هايي مي بينيم که با روحيات فرد همخواني داشته اند.(34)
به عبارتي ديگر، موسيقي هايي که براي فرد واحد مفهومي باشند، مي توانند تاثيرات مهمي داشته باشند، چنان که در تحقيق ديگري که توسط اليزابت (adetzEli) و همکاران در سال 1989 تحت عنوان بررسي اثرات موزيک و تصورات بر پيشرفت درد زايمان انجام شده، عنوان گرديده که تحريکات شنوايي مي تواند به طور مستقيم با تحريکات سيستم اعصاب شنوايي باعث کاهش درد شود و تمرکز بر موزيک باعث انحراف افکار نسبت به نقطه درد شده و بدين سبب موسيقي مي تواند تاثير بسياري در کاهش درد داشته باشد.

نتيجه گيري

قرآن نور آشکار و ريسمان محکم و شفابخش بيماري ها و بزرگترين وسيله نيل به فضيلت و سعادت است، قرآن روشني و راهنما است و اجتماع بشري را از مرگ به زندگي و از نوميدي به اميدواري، و از کسالت به نشاط و از سکون به حرکت و از خواري به عزت بيرون ميآورد. لذا پيامبر اکرم«صلي الله عليه و آله و سلم» فرموده است:
«اذا التبست عليکم الا مور کقطع اليل المظلم فعليکم بالقرآن...»(35)
هنگامي که امور (فتنه ها) بر شما، هم چون پاره هاي شب تاريک مشتبه شود (روي آورده مايه گمراهي و اشتباهکاري شود) بر شما باد به قرآن (که به سوي قرآن رويد)...
قرآن مدرسه زندگي متحرکي است که افراد انسان را به يکديگر مي پيوندد و از آنان توده اي يکپارچه و بنايي استوار مي سازد، به طوري که اگر به آموزش هاي آن عمل کنند رسيدن به زندگي پاکيزه، آزاد و پيشرو را تضمين مي کند.
اين ويژگي ها هنگامي محقق مي شود که قرآن مستولي بر اجتماع و ساري و جاري در زندگي همگان باشد و مردمان به آن عمل کنند نه در قرآني که آن را دور و مهجور و جدا مانده از  ميدان هاي زندگي فردي و اجتماعي نگاه داشته باشند، نه در قرآني که آن را وسيله اي براي بهره کشي وفريب دادن مردم ساخته و در اظهار دينداري به آن استناد کنند و صرفا به چاپ و انتشار آن به صورتي زيبا پردازند، چنان که سياستمداران و جباران خيانتکار گاه چنين مي کنند.36
و قرآن نه فقط براي اينست که در ختم ها به قرائت خوانده شود و به عنوان پيشکش فرستادن به مردگان به کارآيد، بلکه کتابي است پر از دستورات وقوانين زندگي اجتماعي و ادامه حيات براي خوب زيستن که راه صحيح زندگي کردن را به بشر نشان داده واگر ما نتوانسته ايم و يا نمي توانيم با در نظر گرفتن قوانين و دستورات آن به آرامش جسم و روان خود کمک کنيم، گناه از بي اطلا عي و بي علا قگي  ماست.
پس شايسته است که ما مسلمانان به قرآن مراجعه کنيم، و در اصول آن به تحقيق بپردازيم، و تعليمات آن را چنان که بايد به صورت دقيق بشناسيم و بر دانسته هاي خود بيفزاييم ودر دستورات آن تعمق کنيم، و برنامه هاي آن را عملي سازيم، و بکوشيم اوامرا ودستورهاي آن را با زندگي ظاهري و باطني و فردي و اجتماعي خويش انطباق دهيم، تا حيات خويش را به صورتي پاکيزه و آزاد و عزيز و عالي در آوريم.
درهر حال قرآن، کتابي است که آنچه را که امروزه براي رسيدن به سلا مت رواني لا زم است به خوبي روشن مي سازد، تا آدمي چگونه با آن برخورد کند و ظرفيت رواني جامعه چه باشد. بيهوده نيست که حافظ شيرين سخن گويد:
صبح خيزي و سلا مت طلبي چون حافظ
هر چه کردم همه از دولت قرآن کردم
قرآن کتاب حکمت و نور و برهان وهدايت و تبيان و شفا» و... است، و کسي که باديده شفا جوينده به ديدار چهره شفابخش اين کلا م معجز بيان برود  وبا اين اعتقاد راسخ و ايمان کامل قرآن را تلا وت کند و به مضامين آن تفکر و تدبر نمايد و به روح قرآن پي ببرد قطعا فشارهاي رواني وي کاهش پيدا مي کند چنان چه شاعر مي گويد:
جان مومن شادمان از خواندن قرآن بود
خواندن قرآن به ظاهر جان را جانان بود
وسنايي نيز گويد:
دل مجروح را شفا قرآن
دل پر درد را دوا قرآن
آيت او شفاي جان تقي رايتش درد و اندهان شقي
 و همانطو که قبلا  يادآور شديم داروهاي متداول براي درمان دردهاي جسماني غالبا اثر نامطلوبي روي ارگان هاي بدن مي گذارند تا آنجا که در حديث معروفي آمده:
«ما من دوا» الا  و يهيج دا»»37
هيچ دارويي نيست مگر اين که سرچشمه بيماري ديگر است.
اما قرآن، اين داروي شفابخش، نه تنها هيچ گونه اثر نامطلوب روي جان و فکر و روح آدمي ندارد، بلکه به عکس، تمام آن خير و برکت است. چنان که پيامبر «صلي الله  عليه و آله و سلم» فرمودند:
«ان هذا القرآن... و من استشفي به شفاه الله...»38
هر آينه اين قرآن... هر که از آن شفا جويد، خدا او را شفا مي دهد...
و نيز رسول خدا «صلي عليه و آله و سلم» فرمودند:
القرآن هو الدوا»»39
قرآن دارو ودرمان است.
ودر يکي از عبارات نهج البلا غه مي خوانيم:
«... و دوا» دانکم...»40
... و درمان بيماري هاي شما است....

پي نوشت:

(1) - بررسي ميزان تاثير آواي قرآن کريم بر کاهش درد / 28 - 27
(2) - آشنايي با مشاهير قرائت/ 298 
(3) - Taylor
(4) - منظور رساله، بررسي ميزان تاثير آواي قرآن کريم بر کاهش درد است.
(5) - در مصاحبه به عمل آمده با حضرت آيت الله جوادي آملي ايشان فرمودند: تاثير آواي قرآن بر افراد ارتباطي با مذهب و دين افراد ندارد و چنانچه اين صوت را در افراد مسيحي و ساير فرق نيز آزمايش کنيد شايد تاثيري مشابه را مشاهده نماييد.
6-  موسيقي درماني / 220
7- بررسي ميزان تاثير آواي قرآن کريم بر کاهش درد 68- 67
8- منظور رساله، بررسي ميزان تاثيري آواي قرآن کريم بر کاهش درد است.
9- بصائر/ 109، سال سوم، شماره 22
(10) - نظم آهنگ در قرآن، ج 21/1 -18
(11)- بررسي ميزان تاثير آواي قرآن کريم بر کاهش درد / 64
(12) - نظم آهنگ در قرآن، ج 21/1 - 18
13- برگزيده تفسير نمونه، ج600/2
14- نظم آهنگ در قرآن، ج 1017/2
15- برگزيده تفسير نمونه، ج 270/5
16- بصائر / 111، سال سوم، شماره 22
17- بحار الا نوار، ج /92 19
18- بصائر / 111، سال سوم، شماره 22
19 - بحار الا نوار، ج 614/9 و وسايل، ج /4 859
20 - وسايل، ج /4 858
21- الحياه، ج 240/2، نقل از وسايل، ج /4 859-858
22- بحارالا نوار،ج 190/89
23- رک: مجمع البحرين و لسان العرب و الا مالي سيد مرتضي و غريب الحديث ابو عبيده قاسم بن سلا م.
24- اصول کافي، ج 616/4
25- نظم آهنگ در قرآن، ج 17/2- 10
26- بررسي ميزان تاثير آواي قرآن کريم بر کاهش درد / 66
27- بصائر / 112، سال سوم، شماره 22
28- همان.
29- الا سرا»/ 82
30- منظور مقاله اي است تحت عنوان«تاثير آواي دلنشين قرآن کريم بر کاهش درد» که در مجله بصائر، سال اول، شماره 2، چاپ شده است.
31- پژوهشگران: دکتر حسن
عشايري، عيسي محمدي، عليرضا نيکبخت نصرآبادي.
32- پژوهشگران: عليرضا نيکبخت نصرآبادي، غلا محسين جعفري، همايون ناجي
33- صف/ 60، سال 21، شماره 228
34- بصائر/ 30، سال اول، شماره 3
35- بحار الا نوار، ج 177/74 و پيام قرآن، ج /1 . 24
36- الحياه، ج 297/2
37- تفسير نمونه، ج /12 241 به نقل از سفينه البحار
38- بحار الا نوار، ج /92 32
39- نهج الفصاحه، ح /2108 448
40- نهج البلا غه، خطبه /157 499
 

موفقيت،بزرگترين آرزوي بشر

تعريف موفقيت:
بيشتر دانشمندان و نويسندگان سعي کرده‌اند تعريف جامع و کاملي از موفقيت ارائه دهند تا مورد استفاده همگان قرار گيرد، اما شمار فراوان اين تعاريف خود موجب گرديده است که تا به حال توصيف دقيق و مشخصي از اين کلمه در دست نباشد و در واقع ندانيم که اصولاً موفقيت چيست و ما دستيابي به چه چيزهايي را موفقيت مي‌ناميم.

يکي از دلايل عمده ي تعدد تعاريف موفقيت، برداشت‌هاي گوناگوني بوده که از اين مفهوم شده است. بسا افرادي که به دليل دستيابي به خواسته‌هايشان، خود را موفق و کامياب مي‌پندارند، امّا اين موفقيت‌ از نظر ديگران چندان ارزش و اعتباري ندارد. و يا افرادي هستند که احساس مي‌کنند، موفق شده‌اند ولي وقتي واقعاً در آن تفکر مي‌کنند، مي‌بينند پديده ي فوق واقعاً، آن موفقيتي که فکر مي‌کردند نيست. بنابراين موفقيت امري نسبي بوده و هرگز تعريف واحدي به خود نمي‌پذيرد.

«آرامش و اطمينان، بهترين موفقيت است»

آلفرد اوستن

در نظر اکثريت مردم فرد موفق کسي است که به آرزوهاي خود رسيده و در درون،احساس رضايت خاطر دارد، که اين خود حاصل تلاش و کوشش مداوم در زندگي مي‌باشد. البته اين را هم بايد دانست که هيچکس واقعاً موفق نيست، مگر آنکه خوشبخت باشد و خوشبخت کسي است که کاري مفيد و با ارزش انجام دهد.

مي‌توان گفت موفقيت به مفهوم برخورداري از بسياري مواهب است، از جمله: رفاه نسبي در زندگي، کسب احترام، بزرگي و عزّت در محيط کار و در عرصه ي اجتماع، رهايي از نگراني، سرخوردگي و شکست. موفقيت يا کاميابي هدف زندگي است، هر انساني خواهان موفقيت بوده و طالب بهترين چيزهايي مي‌باشد که از روزگار مي‌تواند بدست آورد. نخستين و بهترين ايستگاه آن است که از هم اکنون خود را در شمار افراد منتخبي قرار دهيد که مي‌خواهند از روزگار کام ستانند.

موفقيت، جريان مداومي است که ضمن آن مشتاق و آرزومند توفيق‌هاي بيشتري هستيم. و در واقع راه موفقيت هميشه در دست ساختن است.

موفقيت پيش رفتن در مسير است، نه به نقطه ي پايان رسيدن.

موفقيت واقعي چيست؟
کوشيدن، جستن، يافتن و هرگز تسليم نشدن راز موفقيت واقعي است؛ که اگر به آن دست يابيم با تمام وجود احساس رضايت خواهيم کرد.

در اين سلسله مقالات به هفت اقدام اشاره مي کنيم که با انجام آنها به موفقيت واقعي مي‌توان دست يافت:

در اين مقاله به بحث نيروهاي دروني مي پردازيم.

1- نيروهاي دروني خود را آزاد کنيد:

امام علي (ع) مي‌فرمايد:

آيا مي‌پنداري که جسم کوچکي هستي،

در حالي که در درون تو جهان بزرگي نهفته است.

لحظاتي با خود خلوت کنيد، در چشمه ي صاف و فراوان انديشه‌ها، غرق شويد و نيروهاي عظيم و حيات‌بخش خود را در نظر آوريد!

کاوش‌ها و پژوهش‌هاي عصر حاضر در مورد انسان حاکي از آن است که برخلاف آنچه تصور مي‌کنند، انسان‌ها، کم يا بيش داراي منابع و ذخاير بالقوه و خداداد مشابهي هستند و از اين لحاظ تفاوت فاحشي بين آنها وجود ندارد.

عده‌اي اين استعداد و ذخاير را در وجود خويش کشف مي‌کنند و با بکار بستن آن به نتايج عظيم و شگرفي دست مي‌يابند و عد‌ه‌اي ديگر از توانايي‌هاي بالقوه ي خود استفاده نکرده و آنرا با خود به گور مي‌برند. تفاوت انسان‌هاي موفق جهان با ساير افراد در همين است.
نيروهاي آشکار و پنهاني که در درون انسان وجود دارد و متناسب با شرايط محيطي خاص، از طريق نظام عصبي واکنش نشان مي‌دهند عبارتند از: شعور و آگاهي، قدرت جسماني، عشق و علاقه، نبوغ و خلاقيّت، ايمان، پشتکار، خشم، شهوت، کينه، اعتماد به نفس، اراده، شادي و نشاط، غم و اندوه، ضعف و کسالت، اضطراب و نگراني، حساسيت، کنجکاوي، مهر و محبت و ...

هر يک از اين نيروها همانند يک بردار، داراي شدت و جهت معيني هستند که اندازه و جهت آن در افراد مختلف و در حالت‌هاي گوناگون با يکديگر تفاوت دارد. اين نيروها نيز فعال نيستند و تأثير چنداني در رفتارها ندارند. فرآيند مجموع اين نيروهاست که روحيه و عملکرد انسان را شکل مي‌دهد و او را وادار به بازتاب در مقابل عوامل محيطي مي‌کند. اگر اين نيروها تحت تأثير محرک‌ها با شرايط ويژه‌اي آزاد و همسو شوند، نيروي عظيمي پديد مي‌آيد که داراي انرژي خارق‌العاده‌اي است و انسان را بسيار نيرومند مي‌کند به طوري که قادر خواهد بود حتي بعضي از کارهاي غيرممکن را، ممکن کند. اگر همسو شدن نيروها در جهت مثبت باشد، انرژي بيکران آزاد خواهد شد و انسان را در جهت مثبت به منظور سازندگي حرکت مي‌دهد و اگر اين نيروها به هر دليل و تحت هر شرايطي در جهت منفي و مخالف، همسو شوند، آنگاه همين نيروي عظيم در جهت تخريب و نابودي انسان عمل مي‌کند. سستي و تنبلي، افسردگي و کسالت روحي، خشم و خشونت، کشتار دسته‌جمعي، قتل عام و بسياري از رويدادهاي ديگر، از همين قبيل است.

«موفقيت هميشه با ذهنيت‌هاي مثبت ايجاد مي‌گردد و زاييده ي آن است.»

شاه آبادي

«وين داير» در تشريح تصوير يک شخصيت سالم مي‌نويسد:

«داشتن انرژي سرشار و قابل ملاحظه، از ويژگي‌هاي شخصيت سالم است. شور زندگي در وجودش موج مي‌زند. عشق و اشتياق، انرژي پر قلياني را در او متمرکز مي‌کند و او را به چنين تکاپو وا مي‌دارد. ساعات کمي را به خواب اختصاص مي‌دهد و مفهوم بي‌حوصلگي و کسالت را نمي‌فهمد. مجموعه رويدادهاي زندگي‌اش، حاصل احساسات، انديشه‌ها، تلاش‌ها و فرصت‌هاست، حتي اگر در زندان باشد، فکر خود را بطور بديهي بکار مي‌اندازد تا با استفاده از اوقات، از فلج شدن شور و شوقش نسبت به زندگي جلوگيري کند.»

پس نتيجه مي‌گيريم که اگر اين نيروها به طور سازنده و مثبت با يکديگر جمع شوند، چگونه به خدمت انسان در مي‌آيند.

حال وقت آن است که ابتدا اين نيروها را آزاد کرده، سپس در جهت مثبت بکار گيريم. با اين کار، نيروي دروني ما بسيار قدرتمند مي‌شود و قادر خواهيم بود اختيار زندگي و سرنوشت خويش را در قلمرو ممکن‌ها بدست گيريم.

امام علي (ع) مي‌فرمايد: درد تو از توست، ولي تو بدان بصيرت نداري و درمان تو نيز در درون توست، ليکن تو بدان آگاهي نداري.
در ديدگاه حضرت علي (ع) انسان تمامي هستي را در درون خويش دارد ولي بدان آگاهي و شعور ندارد. انسان بالقوه قادر است بر اسرار عالم امکان، آگاهي يافته و نسبت به آنها علم حضوري پيدا کند.

منبع:کتاب تکنولوژي و مهندسي فکر - نويسنده:دکتر محمد علي حقيقي