
مترجم : علي سعيدي
برگرفته از نشریه ماهانه پیوند ، شماره 327- دی ماه 1385
فرزند نو پاي شما احتما لا از صبح تا شب در حال چر خيدن در جا هايي است كه شما اصلا انتظار آن را نداريد . او از صندلي هاي آشپز خانه بالا مي رود . چند بار مي توانيد جلوي آن را بگيريد؟ بعد به بازي كردن با ظرف هاي آشپز خانه مي پردازد، و وقتي كه مي خواهد در كارهاي خانه به شما كمك كند، آشغالها را كف اتاق مي ريزد. كنجكاوي يك كودك نو پا گاهي باعث در ماندگي و عذاب والدين مي گردد .
بچه ها به وسيله ي كا وش، محيط اطرافشان را كشف مي كنند. اما كاوش آنها بايد در جا هاي امن صور ت گيرد. هم چنين روش هايي كه آنها به كشف اطرافشان مي پردازند، بايد بي خطر باشد .
وقتي كه فرزند شما كاوش در جهان اطرافش را شروع مي كند، اين موارد را به خاطر داشته باشيد :
· كاوش كردن برا ي بچه ها امري عادي است و از اهميتي فوق العاده برخوردار است.
· كاوش يكي از اولين مراحلي است كه طي آن بچه ها به يادگيري در باره اشياء اطرافشان می پردازند و نيز مي آموزند كه چگونه مسائلشان را حل كنند .
· بچه ها دو ست دارند بدانند كه وسا يل چگونه كا ر مي كنند و چگونه ساخته شده اند .
· مهارتهايي مثل: كشيدن، ايستادن، سينه خيز رفتن، قدم زدن، بالا رفتن، و ديدن، به بچه ها كمك مي كند محيطشان را كشف كرده، آن را بيازمايند.
آيا رفتار فرزند شما عادي است؟
وقتي فرزند شما بين 1 تا 3 سال دارد ، احتمالا به هر چيزي و هر كسي علا قه نشان مي دهد، به ويزه اگر آن كس يا آن چيز، جديد و متفاوت باشد .
او هم مي خواهد قسمتی از كاري را كه شما انجام مي دهيد، انجام دهد . دست به آزمايش محدوديت هايي خواهد زد كه شما برايش وضع كرده ايد . گاهي اوقات كه شما مي خواهيد به او كمك كنيد ، مخالفت كرده ، هم چنان بر آزمايش و انجام همه چيز توسط خودش پافشاري مي كند .
در دنبال مطلب به چند روش، كه بچه هاي خردسال معمولا با استفاده از آن ها به كشف جهان اطرا فشا ن مي پردازند، اشاره مي كنيم :
· از اثاثيه خانه بالا مي رود و به دا خل مكان هاي كوچك مي خزد .
· هر وقت آبي در داخل يك ظر ف، وان حمام، تشت، تنگ ماهي و گودال ها ي آب پيدا مي كند ، شروع به آب با زي مي كنند .
· كابينت ها و كشو ها را باز كرده ، هر چيزي كه داخل آنها وجود داشته باشد، بيرون مي ريزند .
· كيف هاي پول، جعبه ها، صندوقچه ها و ساير بسته ها را بر مي دارند و باز مي كنند .
· به داخل انباري مي پرند و شروع به دستكاري وسايل داخل قفسه ها مي كنند .
· به پرنده ها ، گربه ها و ساير چيز هايي كه بچه ها با آ ن ها بازي مي كنند ، بي پروا نزديك مي شوند .
اهميت كاوش كردن
هرچند كاوش بچه ها مشكلاتي را براي والدين ايجاد مي كند، ولي همان طور كه گفته شد، اين كار از اهمیت زيادي برخوردار است. كاوش كردن سبب رشد ابعاد وجودي مهم در كودكان مي شود.
اولين بعد، رشد هو شي و عقلي بچه ها است. يك بچه نوپا به يادگيري در باره جهان علاقه زيادي دارد و به وسيله حواس خود، يعني ديدن، شنيدن، چشيدن، بو ييدن و لمس كردن به كشف جهان مي پردازد. حواس پنجگانه ي او به وي كمك مي كند كه تفاوت چيز ها را با هم درك كند و بفهمد كه آنها چگونه كار مي كنند.
با آزمايش روش هاي جديد براي دستكاري اشيا و با پرسيدن سولات، يك كودك نو پا شروع به يادگيري چگونگي حل مسايل مي كند .
نتيجه ديگركاوش، رشد عاطفي و اجتماعي است. وقتي يك كودك نو پا به اين نكته پي مي برد كه مي تواند محيط اطرافش را كشف كند و هر وقت نياز داشت دوباره به نزد والدينش برگردد ، نسبت به خود اطمينان پيدا كر ده، اعتماد به نفسش افزايش مي يابد .
كاوش هم چنين براي رشد جسماني ضروري است.كو دكان نوپا براي كشف اطرا ف خود نياز به تحرك و فعالي دارند. اين حركات در آنان باعث به وجود آمدن هماهنگي ميان دست و چشم مي گردد. آنان هم چنين هماهنگي چشم و دست را با راه رفتن، دويدن، بالا رفتن و پريدن و به كارگيري ماهيچه هاي بزرگ به دست مي آورند .
كمك به فرزندان براي كاوش بي خطر
كودكان نو پا سعي مي كنند هر چيزي را با دستن لمس كنند. والدين اين كودكان اغلب احساس خستگي مي كنند. تنها تماشاي يك كودك نوپا كه مدام از اين طرف به آن طرف مي رود، مي تواند خسته كننده باشد .
سالم و ايمن نگه داشتن كودك نو پا احتياج به توجه مداوم دارد و گاهي اوقات به نظر مي رسد كه والدين براي يك دقيقه هم نمي توانند راحت باشند .
در كنار خطر هايي كه كنجكاوي و كاوش براي بچه ها دارد، همان طور كه پيش تر ذكر شد، چون باعث يادگيري مي شود، ارزشمند است. گاهي اوقات ممكن شما است بخواهيد نياز فرزند تان به كشف و كاوش را متوقف سازيد، ولي به خاطر داشته با شيد كه كشف و كاوش براي رشد كودك ضروري است. پس به جاي اين كار توجه خود را بر فراهم كردن مكان هايي امن براي فرزند تان كه در آن به يادگبري و كاوش سالم بپردازد، متمركز نماييد. شما اگر بعضي از چيز هاي خطر ناك را از محيط خانه حذف كنيد، مجبور نخواهيد بود هميشه به دنبال كودك نو پايتان بدويد. كودک شما خيلي فعال است و براي انديشيدن در مورد ا منيت، خيلي كوچك. او چيز هايي را كه در سر راهش قرار دارند ناديده مي گيرد و پستي ها و بلندي ها او را متوقف نمي سازد. شما هرگز نمي توانيد بچه اي در اين سن را بدون نظارت رها كنيد .
رعايت نكات زير مي تواند به شما در حفاظت از فرزندتان در برابر خطر ها كمك كند :
· براي پلكان ها و بالكن ها در هاي امنيتي و حفاظ نسب كنيد .
· راه هاي ورود به ا طراف پنجره هاي بدون حفاظ و باز را ببنديد .
· پريزهاي برق را بپو شانيد .
· همه ي مواد دارويي وسمي (مثل مواد شوينده ) را در يك قفسه كابينت قرار داده آن را قفل كنيد .
· به فرزندانتان ياد بدهيد چگونه با امنيت از پلكان بالا و پا يين بروند .
· مكان هايي را كه بچه ها در آن جا بازي مي كنند از هر لحاظ ايمن ساخته ، اسباب بازي هاي بي خطر برايشان فراهم كنيد .
· اين را بدانيد وقتي فرزندتان در حال انجام يك عمل خطرناك است، حرفهاي شما هميشه او را متوقف نخواهد كرد. پس با سرعت و قا طعيت او را متوقف كنيد، سپس برايش توضيح دهيد كه چرا اين كار را كرديد .
· وقتي به مداخله فوري شما نباز است، در دسترس باشيد( براي مثال در كنار يك پلكان يا اتومبيلي كه با سرعت حركت مي كند ).
بازي و يادگيري
كودك نوپاي شما بين 1تا 3 سالگي خيلي فعال و پر جنب و جوش است. او از مهارت هاي فيزيكي و كلامي جديد استفاده خواهد كرد تلاش می کند تا هر چيزي را كه در اطرافش و جود دارد، كشف كند. همانطور كه كو دك شما رشد مي كند زمان كمتري را صرف كاوش خواهد كرد و بيش تر به بازي كردن خواهد پرداخت. هم چنان كه او به تمرين مهارتهاي عقلاني، جسماني و اجتماعي مي پردازد و در انجام آنها ماهر مي گردد، بازي كردن شغل اصلي وي مي شود .
براي كمك به رشد فرزندتان راه هايي را طراحي كنيد كه چيز هاي جالب و جديدي در خانه و دور و بر خود كشف كند .
در مورد بازي هاي جديدي فكركنيد كه با اشكال، رنگ ها، اندازه ها و تركيب ها سر و كار دارند .
به مكانهاي جديد مثل فروشگاه ها، پارك ها يا يك باغ وحش سر بزنيد و در مورد چيز هايي كه در اين مكان ها پيدا مي كنيد، با فرزندتان صحبت كنيد .
به فرزندتان اجازه دهید كه با شما ظرفهاي پلاستيكي را بشويد يا به او اسباب بازي هايي بدهيد كه با آنها در وان حمام بازي كند .
مكان هاي بي خطر تدرك ببينيد كه به داخل آنها بخزد، در آنها مخفي شود، بالا برود و به كاوش بپردازد ( براي مثال شما مي توانيد با ملافه روي يك ميز را بپو شانيد و برايش يك غار فرضي بسازيد ) .
در حالي كه قدم مي زنيد، سواراتو بوس مي شويد، يا رانندگي مي كنيد، در مورد چيزهايي كه مي بينيد يا صداهايي كه مي شنويد، صحبت كنيد .
به فرزندتان اجازه دهيد كه در آماده كردن غذاهاي ساده به شما كمك كند تا از اين طریق همه بافت ها ، اشكال، مزه ها و رنگ ها را كشف نمايد (باز هم براي زندگي آماده شود).
اكتشاف از طريق سوال كردن
كنجكاوي كودك نو پا هيچ حد و مرزي نمي شناسد. حتي اگر بدون وي به در آرامش باشد، چشم هاو ذهنش مشغول خواهد بود. به تماشاي ديگران مي پردازد. اگر شما مي شنويد كه فرزند تان د ائما (( چرا ؟ چرا ؟ چرا؟ )) مي کند، به خاطر داشته باشيد كه او به همين طريق ياد مي گيرد.
بچه ها از بزرگسالان سوالات زيادي مي پرسند، زيرا آنها احتياج به زمان دارند تا جواب هايي را كه به دست آورده اند، درك كنند. سعي كنيد با دادن اطلا عات كافي ونه زايد، تعادل را حفظ كنيد .
اكتشاف به وسيله ي كتاب ها
كتابها نيز مي توانند به بچه ها كمك كنند كه در مورد جهانشان چيزهايي ياد بگيرند. كتاب خانه ها و كتاب فروشي ها كتاب هاي زيادي دارند كه مي توانید آنها را با فرزند نو پايتان بخوانید. كتاب ها بچه ها را تشويق مي كنند كه از طريق شخصيت هاي داستان چيزهايي را كشف كنند. كتاب ها مي تواند براي بچه هاي نو پا بسيار لذت بخش با شند و علاقه به مطالعه را در دوره هاي بعدي زندگي در آنها به وجود آورند.